نه تنها آنچه را که انسان انجام می‌دهد خدا می‌داند، بلکه آنچه را که در نهان دارد و عمل نکرد خدا می‌داند و آنچه که در نهان‌خانه نهانِ قلبی انسان است و بر خود انسان مخفی است و انسان خودش را توجیه می‌کند و از آن خطیئات و تباهی‌های درونی بی‌خبر است، آن را هم خدای سبحان می‌داند.

***

چون خدای سبحان ﴿بکل شیء علیم﴾ است و علم قبل الایجاد هم دارد، «عالم إذ لا معلوم» و این علم هم عین ذات خدای سبحان است. انسان قبل از اینکه به دنیا بیاید همه کارهای او را خدای سبحان می‌داند، بعد از آن هم که به دنیا آمده است همه آنچه را که در نهان دارد خدا می‌داند، لذا فرمود: ﴿و إن تبدوا ما فی أنفسکم أو تخفوه یحاسبکم به الله﴾؛ نه تنها آنچه را که انسان انجام می‌دهد خدا می‌داند، بلکه آنچه را که در نهان دارد و عمل نکرد خدا می‌داند و آنچه که در نهان‌خانه نهانِ قلبی انسان است و بر خود انسان مخفی است و انسان خودش را توجیه می‌کند و از آن خطیئات و تباهی‌های درونی بی‌خبر است، آن را هم خدای سبحان می‌داند. فرمود: ﴿و إن تجهر بالقول فإنّه یعلم السرّ و أخفیٰ﴾ یعنی اگر کاری را به طور آشکار بیان کنید (حرفی را به طور آشکار بیان بکنید) این آشکار را که خدا می‌داند و نیازی به گفتن ندارد، ﴿و إن تجهر بالقول فإنّه یعلم السرّ﴾ وقتی سرّ را بداند جهر را هم به طریق أولیٰ می‌داند؛ سرّ آن است که خود صاحب سرّ می‌داند [و] دیگران نمی‌دانند. فرمود: ﴿و إن تجهر بالقول فانه یعلم السرّ و أخفیٰ﴾؛ آنچه که اخفی از سرّ است و خود انسان در اثر توجیه نمی‌داند که آن راز نهفته در درونِ درونِ اوست؛ از آن درونِ درون بی‌خبر است، خدا از آن درونِ درون هم آگاه است، خیلی از کارهاست که انسان خیال می‌کند یک راه حقی است. نمی‌داند آنچه را که قبلاً ذخیره کرده است او دارد دستور می‌دهد. آن أخفای از سرّ است، حتی برخود انسان هم احیاناً پوشیده است. انسان در اوایل امر ممکن است تشخیص بدهد ولی در اواخر امر اشتباه کند. در اثر تکرر عادت خیال می‌کند این بد خوب است و آن خوب بد است، برخود انسان هم پوشیده است. آنچه که اخفای از سرّ است باز آن را هم ذات اقدس الهی می‌داند، چه اینکه «عالم اذ لا معلوم».

***

متن کامل و فایل صوتی این جلسه درس تفسیر حضرت آیت الله جوادی آملی را می‎توانید در پایگاه اینترنتی «بنیاد بین المللی علوم وحیانی إسراء» بیابید.








مسلمان بمیرید!
(از اینجا دریافت کنید)